Tia UV Là Gì? Những Tác Hại Của Tia UV Bạn Cần Biết.

| | ,

Tia UV là gì?

Tia cực tím hay còn được gọi là tia UV (Ultraviolet) là sóng điện từ có bước sóng ngắn hơn bước sóng của ánh sáng nhìn thấy được. Cụ thể trong bảng quang phổ nó xếp trên tia màu tím. Màu tím là màu có bước sóng ngắn nhất mà mắt người có thể nhìn thấy được, vì thế đối với mắt người, tia cực tím là vô hình.

Phân loại tia UV

Theo Hướng dẫn bức xạ tia cực tím của Hải quân Hoa Kỳ, dựa vào tác dụng sinh lý và mức độ ảnh hưởng đến sức khỏe con người, tia cực tím được chia thành ba loại như sau:

Tia UVA (400 nm÷315 nm; 3.1÷3.94eV) còn được gọi là sóng dài hay ánh sáng đen.

Tia UVB (280 nm÷315 nm; 3.94÷4.43eV) hay gọi là tia UV có bước sóng trung bình.

Tia UVC (180 nm÷280nm; 4.43÷12.4eV) còn gọi là sóng ngắn hay sóng tiệt trùng.

Tia UV có ở đâu?

Theo Chương trình Độc học Quốc gia (National Toxicology Program (NTP), hầu hết các tia UV con người tiếp xúc đều bắt nguồn từ mặt trời. Tuy nhiên, chỉ khoảng 10% ánh sáng mặt trời là tia UV, và  1/3 trong số này là có khả năng thâm nhập vào bầu khí quyển của trải đất.

Trong số những tia UV có thể đến được Trái đất, thì có 95% là tia UVA và 5% là tia UVB. Chưa có nghiên cứu hay đo lường nào cho thấy sự xuất hiện của tia UVC trong khí quyển của trái đất, vì phân tử oxi và hơi nước ở tầng khí quyển trên đã hấp thụ toàn bộ các tia UVC với bước sóng ngắn nhất này.

Nếu xét theo tỉ lệ phần trăm tía UV trong ánh sáng mặt trời thì có vẻ rất thấp, nhưng tỉ lệ này cũng đủ để gây ra những ảnh hưởng rất xấu nếu tiếp xúc trực tiếp và trong thời gian dài.

Theo Báo cáo lần thứ 13 về chất gây ung thư của NTP: “Các tia bức xạ cực tím phổ rộng – bao gồm tia UVA và UVB – gây tổn hại nhiều nhất cho các sinh vật trên Trái Đất”.

Tác hại của tia cực tím

Tác hại của tia UV đối với con người là vô cùng lớn và nguy hiểm. Tia UVA có bước sóng dài nhất vì thế nó đi xuyên qua được tầng ozon, chiếm tỉ lệ 95% tia UV chiếu tới trái đất.

UVA có thể đi xuyên qua thủy tinh, quần áo, vải vóc, thâm nhập đến tận tầng hạ bì của da. Chúng phá hủy các tế bào liên kết collagen và elastin, khiến da mất đi độ đàn hồi từ đó thúc đẩy quá trình lão hóa của da.

Tia UVA còn làm suy giảm và gây ức chế hệ miễn dịch. Do các tế bào bạch cầu bị thay đổi phân bố và chức năng do tiếp xúc quá lâu với ánh nắng, gây đứt gãy các liên kết giữa các phân tử, góp phần làm đột biến cấu trúc DNA và RNA trong nhân tế bào. Đây là nguyên nhân chính gây ung thư các dạng như u hắc tố, ung thư liên bào đáy, u tế bào vảy, u tuyến bã… 

tia UV

Các tia UVB có bước sóng ngắn hơn, mặc dù được tầng ozone giữ lại phần lớn, tỉ lệ chiếu tới trái đất chỉ khoảng 5%. Tuy nhiên khi tiếp xúc lâu với tia UVB sẽ xảy ra tình trạng cháy nắng, sạm da do tia UVB tăng kích thích quá trình chuyển hóa Melain – tế bào sắc tố của da.

Melanin hấp thụ tia cực tím và biến nó thành nhiệt. Khi cơ thể cảm nhận được nhiệt nóng từ ánh sáng mặt trời, nó đưa melanin đến các tế bào xung quanh và cố gắng bảo vệ chúng khỏi những tổn thương có thể gây ra.

Điều này khiến cho da trở nên tối màu hơn, hay chúng ta hay gọi là da bị cháy nắng, tiếp xúc thời gian dàu sẽ hình thành nám, tàng nhang. Tia UVB cũng gây hiện tượng bạc da do rối loạn chuyển hóa melain. Ngoài da tia UVB còn gây say nắng, tiếp xúc thường xuyên còn gia tăng nguy cơ gây bệnh ung thư.

Da cháy nắng và tàn nhang do tiếp xúc lâu với tia UV
Da bị cháy nắng và tàn nhang do tiếp xúc lâu với tia UV

Tia UVC nguy hiểm nhất do bước sóng nằm trong vùng bức xạ có năng lượng cao nhất, gây ra tác hại vô cùng lớn đối với cơ thể con người. May mắn là trái đất của chúng ta có một lớp màng bảo vệ tuyệt vời mang tên tầng Ozone.

Những phân tử hơi nước ở tầng khí quyển giúp hấp thụ hoàn toàn các tia UVC với bước sóng ngắn nhất này khỏi bề mặt trái đất, nên không gây nguy hiểm với con người.

Tuy nhiên do biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường đến từ các nền công nghiệp khói bụi làm bào mòn tầng ozone nên không nói trước được trong tương lai chúng ta có bị ảnh hưởng trực tiếp từ tia UVC hay không.

Mức độ ảnh hưởng và cường độ tia UV

Cường độ tia UV thường lớn ở các vùng nhiệt đới, đặc biệt càng gần xích đạo càng lớn. Ngoài ra cường độ này tỉ lệ thuận với mực nước biển và khoảng không gian xung quanh.

Không gian càng rộng và bề mặt có tính phản xạ cao như mặt băng tuyết thì cường độ tia càng lớn. Tia UV mạnh mẽ nhất là vào khoảng thời gian giữa trưa (từ 10h đến 15h). Đặc biệt vào những ngày nắng nóng, nhiệt độ cao và ít mây thì thời gian ảnh hưởng này còn sớm hơn và mức độ mạnh hơn.

Chỉ số UV ở Hà nội

Theo Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA), chỉ số UV từ 0-2 được coi là thấp. Từ 8-10 sẽ gây bỏng da sau 25 phút tiếp xúc trực tiếp. Chỉ số này lớn hơn 11 được coi là cực kì cao và đặc biệt nguy hiểm, nguy cơ bị tổn thương da và mắt sau 15 phút nếu không có biện pháp bảo vệ.

Để biết chỉ số UV mỗi ngày, các bạn có thể theo dõi các bản tin thời tiết hàng ngày hoặc trên những trang web về thời tiết uy tín.

Thời điểm nắng nóng đỉnh điểm ở các tỉnh miền Bắc với nhiệt độ trung bình 38-40 độ C đều được dự báo chỉ số UV trên 10 thậm chí có khoảng thời gian lên đến 12, cảnh báo cực kì nguy hiểm.

Kết luận

Có thể thấy, tia UV (UVA, UVB) chiếm đến 80% nguyên nhân khiến da bị lão hóa sớm, gây nám sạm tàng nhang làm mất thẩm mĩ làn da.

Ngoài những tác động vật lý, tia UV còn mang đến những nguy cơ tiềm ẩn của các loại bệnh lý, nghiêm trọng nhất là ung thu da, đục thủy tinh thể, viêm giác mạc mắt…

Chính vì thế bạn nên có những biện pháp để bảo vệ cơ thể tránh khỏi những tác động tiêu cực từ tia UV.

Hạn chế ra đường vào khung giờ cường độ ánh sáng mạnh, sử dụng kem chống nắng hàng ngày. Một chế độ ăn uống đầy đủ vitamin và chất chống oxi hóa sẽ làm giảm quá trình lão hóa da do tia cực tím và ngăn ngừa nguy cơ gây ung thư và các bệnh lý nguy hiểm khác.

 

Trang trước

Kem Chống Nắng Vật Lý Và Hóa Học Khác Nhau Như Thế Nào?

Các Loại Thực Phẩm có Tác Dụng Chống Nắng Tự Nhiên

Tiếp

2 bình luận về “Tia UV Là Gì? Những Tác Hại Của Tia UV Bạn Cần Biết.”

Viết một bình luận